เคยไหมครับ? ระหว่างสัมภาษณ์งาน จู่ๆ ก็รู้สึก "เอ๊ะ" ขึ้นมา... คำตอบของผู้สมัครดูสวยหรูไร้ที่ติ (เกินไป) มีจังหวะดีเลย์นิดๆ ก่อนตอบ หรือสายตาที่ดูลอกแลกเหมือนอ่านอะไรอยู่ คุณอาจจะกำลังสงสัยว่า "นี่ฉันกำลังคุยกับคน หรือกำลังคุยกับ ChatGPT กันแน่?"

ในยุคที่เทคโนโลยีช่วยผู้สมัครเตรียมตัวได้ล้ำลึกถึงขั้น "ช่วยตอบสัมภาษณ์" ผู้นำองค์กรต้องเผชิญความท้าทายใหม่ แทนที่จะพยายามจับผิดเหมือนตำรวจ หรือสั่งให้แชร์หน้าจอเพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ (ซึ่งอาจสร้างความไม่ไว้วางใจกันเปล่าๆ) ศาสตราจารย์ Tiziana Casciaro จาก University of Toronto แนะนำว่า เป้าหมายคือการสร้างการสัมภาษณ์ที่ "การอ่านสคริปต์จาก AI ไม่มีทางได้ผล"

และนี่คือ 5 ทักษะความเป็นมนุษย์ (Human Skills) ที่ AI เลียนแบบไม่ได้ และคุณต้องโฟกัสเพื่อคัดกรอง "ตัวจริง" เข้าสู่ทีม:

1. อ่านเกมขาดและฉลาดเข้าสังคม (Social Cues) 

แม้ผู้สมัครอาจจะมีอาการประหม่าจนดูเหมือนใช้ AI แต่สิ่งที่ AI ทำไม่ได้คือ "ความฉลาดทางอารมณ์" (EQ)

  • เทคนิค: เริ่มต้นด้วยการชวนคุยเรื่องทั่วไปเพื่อดูสไตล์การพูดปกติของเขาก่อน

  • จุดวัดใจ: ลองเปลี่ยนน้ำเสียง ท่าทาง หรือแย้งเบาๆ ในคำตอบของเขา ดูว่าเขาสังเกตเห็นและปรับตัวตามสถานการณ์ได้หรือไม่ คนที่มี EQ สูงจะอ่านบรรยากาศออกและตอบสนองได้อย่างเป็นธรรมชาติ

2. ตรรกะความคิดและการเชื่อมโยงข้อมูล (Critical Thinking) 

ใครๆ ก็ใช้ AI ช่วยคิดได้ แต่ "วิธีคิด" นั้นลอกกันไม่ได้

  • เทคนิค: อย่าถามคำถามความรู้ทั่วไปอย่าง "คุณรู้อะไรเกี่ยวกับเรื่อง X?" แต่ให้ถามว่า "คุณจะจัดการกับสถานการณ์นี้อย่างไร?"

  • จุดวัดใจ: โยนโจทย์ที่ซับซ้อนและไม่มีคำตอบตายตัวให้ ผู้สมัครที่คิดเป็นจะแสดงตรรกะ เชื่อมโยงข้อมูล และต่อยอดความคิดได้ ในขณะที่คนที่พึ่ง AI จะทำได้แค่ "นกแก้วนกขุนทอง" ท่องตามสิ่งที่ AI บอกมา

3. การตั้งคำถามที่เฉียบคม (Curiosity) 

วัดกึ๋นผู้สมัครด้วยการดูว่าพวกเขา "สงสัย" อะไรบ้าง

  • เทคนิค: ลองให้โจทย์ที่คลุมเครือหรือไม่ครบถ้วน เช่น "คุณจะปิดงบสิ้นเดือนอย่างไร?" หรือ "จะสร้าง Data Pipeline จาก A ไป B อย่างไร?"

  • จุดวัดใจ: ถ้าเขาตอบมาเป็นแพทเทิร์นกว้างๆ แปลว่าอ่านสคริปต์มา แต่ถ้าเขา "ถามกลับ" เพื่อขอข้อมูลเพิ่ม หรือเจาะลึกรายละเอียด นั่นแหละคือคนทำงานจริงที่คิดวิเคราะห์เป็น

4. ไหวพริบเมื่อเจองานเข้า (Adaptability) 

ดูปฏิกิริยาเมื่อบทสนทนาหลุดออกจากสคริปต์ที่เตรียมมา

  • เทคนิค: ลองเซอร์ไพรส์ด้วยการขอให้แชร์หน้าจอแล้วอธิบายงานเก่าๆ โปรเจกต์ที่เคยทำ หรือโค้ดที่เคยเขียน หรือถามตรงๆ เลยว่า "คุณใช้ AI บ่อยแค่ไหน?"

  • จุดวัดใจ: คนที่ทำงานเป็นจะไม่ตื่นตระหนก สามารถอธิบายกระบวนการคิดและการตัดสินใจหน้างานได้ทันที ส่วนคำถามเรื่องการใช้ AI จะช่วยให้เห็นว่าเขารู้จักข้อจำกัดและวิธีใช้เครื่องมือนี้อย่างชาญฉลาดหรือไม่

5. การทำงานร่วมกันและการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า (Collaboration) การสัมภาษณ์แบบกลุ่ม (Group Interview) คือยาขมของคนใช้ AI

  • เทคนิค: จัดสัมภาษณ์พร้อมกันหลายคนผ่าน Video Call และให้โจทย์ที่ต้องช่วยกันคิด

  • จุดวัดใจ: ในวงสนทนาที่รวดเร็วและลื่นไหล AI จะตามไม่ทัน คุณจะเห็นธาตุแท้ว่าใครเป็นผู้ฟังที่ดี ใครช่วยต่อยอดไอเดียเพื่อน หรือใครที่เอาแต่พูดทับคนอื่น ทักษะการจัดการความสัมพันธ์เหล่านี้สำคัญมากในการทำงานจริง

 อย่าไปกลัวว่าผู้สมัครจะใช้ AI แต่ให้เปลี่ยนมุมมองว่า "ถ้าการสัมภาษณ์ของคุณสามารถสอบผ่านได้ด้วย Chatbot นั่นไม่ใช่ความผิดของผู้สมัคร... แต่มันคือปัญหาของคุณ!" ถึงเวลาปฏิวัติการสัมภาษณ์งาน เพื่อมองหาทักษะที่ AI ยังไงก็แทนที่มนุษย์ไม่ได้ครับ

อ้างอิงจากบทความ : "Are You Interviewing a Candidate — or Their AI?" โดย Rebecca Knight, Harvard Business Review (2025)