ในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา กรุงเทพฯ ไม่ได้เปลี่ยนเพียงภาพลักษณ์ของเมือง แต่กำลังปรับโครงสร้างการทำงานทั้งระบบ การพัฒนาไม่ได้หยุดอยู่ที่ถนน สวน หรือโครงการใหม่ แต่คือการเปลี่ยนวิธีคิดของ “การบริหารเมือง” จากระบบราชการแบบเดิม ไปสู่ระบบที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล เทคโนโลยี และความเร็วในการตอบสนอง หากมองผ่านตัวเลข การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการสร้างภาพลักษณ์ แต่คือการ “ลดต้นทุนแฝงของเมือง” อย่างเป็นระบบ

จากการพูดคุยกี่ยวกับภารกิจของกรุงเทพมหานคร ที่ว่า  “หันหลังให้ผู้ว่า หันหน้าให้ประชาชน" ใน 4 ประเด็นหลัก เพื่อให้เห็นภาพรวมของ "เมืองที่กำลังเปลี่ยนไป" ด้วยเทคโนโลยีและความใส่ใจ ดังนี้

 1. Digital Governance: ปฏิรูปบริการด้วย "หัวใจคือประชาชน"

หัวใจสำคัญของการเปลี่ยนแปลงคือการนำเทคโนโลยีมากระจายอำนาจให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาเมืองโดยตรง

▪️Traffy Fondue : จากเดิมที่การร้องเรียนต้องผ่านกระดาษหลายโต๊ะ ปัจจุบันมียอดร้องเรียนกว่า 1.2 ล้านเรื่อง โดยมีอัตราความพึงพอใจสูงถึง 81% จาก Pain Point เดิม คือ ร้องเรียนผ่านอีเมลแล้วเงียบหาย ไม่รู้เรื่องถึงไหน

▪️New Experience : แจ้งปุ๊บ มีสถานะอัปเดตทันที (เช่น แก้ไขท่อเสร็จใน 16 ชม.) และยังใช้จัดการเหตุฉุกเฉินอย่างการตรวจสอบรอยร้าวอาคารหลังแผ่นดินไหวได้ในหลักสัปดาห์กว่า 2 หมื่นเคส

▪️Public Space & Online Service : ขอใช้พื้นที่ง่ายขึ้น ผ่านการเปิดเว็บไซต์ Public Space สำหรับขอใช้พื้นที่จัดกิจกรรมหรือถ่ายทำภาพยนตร์อย่างโปร่งใส

▪️ยื่นแบบสร้างบ้านออนไลน์ : ลดการเผชิญหน้ากับเจ้าหน้าที่ ลดความล่าช้า และเพิ่มความโปร่งใส (ยื่นมาแล้ว 1.7 หมื่นเรื่อง)

▪️CCTV ออนไลน์ : ขอภาพเหตุการณ์ (เช่น รถชน) ได้ภายใน 24 ชั่วโมงผ่านระบบออนไลน์ ไม่ต้องเดินทางไปสถานีตำรวจหลายรอบ

 

2. Infrastructure ทางเท้า "เดินได้ เดินดี และน่าเดิน"

การพัฒนาเมืองเริ่มที่ "เท้า" เพื่อเชื่อมต่อการเดินทางจากหน้าบ้านสู่ระบบขนส่งสาธารณะ (First Mile / Last Mile)

▪️เป้าหมาย 1,000 กิโลเมตร : ปัจจุบันดำเนินการไปแล้วกว่า 1,100 กิโลเมตร  โดยปรับปรุงทางเท้าให้เรียบเสมอ ตัดสิ่งกีดขวาง และทำทางลาดมาตรฐานเพื่อ Universal Design (วีลแชร์เดินได้)

▪️Covered Walkway & ทางเดินริมคลอง : สร้างหลังคาคลุมทางเดินในจุดที่มี Demand สูง เช่น สาทร ปรับปรุงทางเดินริมคลองแสนแสบและคลองผดุงกรุงเกษม ให้เชื่อมต่อกันแบบไร้รอยต่อ ไม่ต้องหยุดรอไฟแดง

▪️Skywalk อนุสาวรีย์ชัยฯ : เตรียมปรับปรุงให้เดินได้เต็มวงกลม เชื่อมโยงโรงพยาบาลรอบข้าง เพื่อความสะดวกและใช้ขนย้ายผู้ป่วยฉุกเฉินด้วยรถกอล์ฟได้

 3. Environment & Sustainability : เมืองสะอาดและอากาศสะอาด การจัดการขยะและพื้นที่สีเขียวที่ไม่ใช่แค่การ "รณรงค์" แต่ใช้ "แรงจูงใจ"

▪️โครงการไม่เทรวม : เปลี่ยนวิธีคิดจากการเก็บขยะแบบเดิมที่ กทม. ต้องแบกรับค่าจัดการปีละ 7 พันล้านบาท

▪️ใช้ Incentive :"ถ้าแยกขยะ จ่าย 20 ถ้าไม่แยกจ่าย 60" ช่วยลดปริมาณขยะและประหยัดงบได้หลักร้อยล้านบาท

▪️การจัดการฝุ่น PM 2.5 : ใช้การพยากรณ์ล่วงหน้า 7 วัน เพื่อประสานงานจังหวัดข้างเคียงขอให้ "หยุดเผา" ในช่วงที่อากาศปิด ซึ่งช่วยลดจำนวนวันที่ฝุ่นเกินมาตรฐานได้อย่างมีนัยสำคัญ

▪️สวน 15 นาที : ปัจจุบันมีกว่า 456 แห่ง ทั่วกรุง

▪️โมเดลภาษีที่ดิน :  เอกชนสามารถนำที่ดินว่างเปล่ามาให้ กทม. ทำสวนสาธารณะ (ขั้นต่ำ 7-10 ปี) เพื่อแลกกับการ ยกเว้นภาษีที่ดิน ซึ่งดีกว่าการปลูก "เกษตรทิพย์" (เช่น ปลูกมะนาวกลางเมือง) ที่กฎหมายกำลังจะเข้มงวดขึ้น

โดย หลักเกณฑ์การรับทรัพย์สินที่เอกชนยินยอมให้กรุงเทพมหานครจัดให้ใช้เพื่อสาธารณะประโยชน์

1. ระยะเวลาในการยินยอมให้กรุงเทพมหานครจัดให้ใช้เพื่อสาธารณะประโยชน์ต้องไม่น้อยกว่า 7 ปี และต้องดำเนินการจดทะเบียนสิทธิเหนือพื้นดิน

2. ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างจะต้องสอดคล้องกับแผนพัฒนากรุงเทพมหานคร แผนผังกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินตามกฏหมายว่าด้วยการผังเมือง ความหนาแน่นของประชากรที่อาศัยบริเวณดังกล่าว และตั้งอยู่ในบริเวณที่ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าใช้สอยได้โดยสะดวก

3. งบประมาณที่กรุงเทพมหานครต้องนำไปใช้ในการพัฒนาปรับปรุงพื้นที่และความพร้อมในการจัดสรรงบประมาณโดยให้หน่วยงานประสานสำนักงบประมาณกรุงเทพมหานครเพื่อขอทราบข้อมูลในเบื้องต้นก่อนจะทำข้อตกลงกับเจ้าของทรัพย์สิน

4. จำนวนภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่กรุงเทพมหานครยกเว้นการจัดเก็บ

5. ระยะระยะเวลาในการดำเนินงานในการเข้าไปปรับปรุงพัฒนาพื้นที่ต้องไม่เกิน 200 วัน

 4. Future Landmarks: อนาคตของกรุงเทพฯ โปรเจกต์ใหญ่ที่กำลังจะสร้าง "ภาพจำใหม่" ให้กับเมือง

▪️สะพานคนเดินข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา (ท่าดินแดง-ทรงวาด) : แลนด์มาร์คใหม่ที่เน้นให้คนเดินและจักรยานข้าม เพื่อเชื่อมเศรษฐกิจสองฝั่งแม่น้ำ ออกแบบโดยทีมระดับโลก

▪️ศาลาว่าการ กทม. (เสาชิงช้า) สู่พิพิธภัณฑ์เมือง :  เปลี่ยนที่ทำการเดิมให้เป็น Museum ที่มีชีวิต เชื่อมโยงประวัติศาสตร์เกาะรัตนโกสินทร์

▪️Global Public Space : ไอเดียการเปลี่ยนพื้นที่บริเวณปทุมวัน (สนามศุภชลาศัย) ให้เป็น Square ใหญ่ใจกลางเมืองสำหรับกิจกรรมสาธารณะของทุกคน

สรุปภาพรวม สิ่งที่ กทม. พยายามทำ คือ การสร้าง "โครงสร้างพื้นฐานที่มีประสิทธิภาพ" ผ่านการใช้ Data มาบริหารจัดการ ไม่ว่าจะเป็นการระบายน้ำตามจุดเสี่ยง (Area-based) หรือการเพิ่มทางเลือกในการเดินทาง เพื่อให้กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่น่าอยู่สำหรับทุกคนอย่างแท้จริง

.